Αυτοψία στο φοινικόδασος της Πρέβελης: «Γλιτώσαμε τα χειρότερα» – Οι πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών
Συγκρατημένη αισιοδοξία επικρατεί για το μέλλον του φοινικόδασους της Πρέβελης, καθώς οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι, παρά τις σημαντικές ζημιές που προκάλεσε η μεγάλη πυρκαγιά στο νότιο Ρέθυμνο, το σπάνιο οικοσύστημα δεν καταστράφηκε ολοκληρωτικά.
Το δάσος με τους ενδημικούς κρητικούς φοίνικες, γνωστούς και ως φοίνικες του Θεόφραστου, αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο στις εκβολές του Κουρταλιώτη ποταμού προς το Λιβυκό Πέλαγος και έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους φυσικούς προορισμούς της Κρήτης.
Μεγάλο τμήμα της έκτασης επηρεάστηκε από τις φλόγες, ωστόσο η εικόνα που προκύπτει από το διαθέσιμο οπτικό υλικό και τις πρώτες αυτοψίες είναι καλύτερη σε σχέση με την καταστροφική πυρκαγιά του 2010, όταν το φοινικόδασος είχε καεί σχεδόν ολοκληρωτικά.
Ο υπεύθυνος του Χερσαίου Προγράμματος του WWF Ελλάς, Νίκος Γεωργιάδης, ανέφερε στην «Καθημερινή» ότι η φωτιά δεν φαίνεται να επηρέασε το σύνολο του δάσους με την ίδια ένταση.
Όπως εξήγησε, ακόμη και αν το πύρινο μέτωπο πέρασε από μεγάλο μέρος της έκτασης, καθοριστικό ρόλο για την πραγματική έκταση της ζημιάς παίζει η ένταση με την οποία κάηκαν οι φοίνικες.
Σε αρκετά σημεία, η φωτιά φαίνεται ότι πέρασε γρήγορα, προκαλώντας επιφανειακά εγκαύματα στα δέντρα χωρίς να καταστρέψει πλήρως τον κορμό και το ριζικό τους σύστημα.
Αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο, καθώς ο φοίνικας του Θεόφραστου διαθέτει σημαντική ικανότητα φυσικής αναγέννησης.
Η εμπειρία από τη φωτιά του 2010
Η ανθεκτικότητα του συγκεκριμένου είδους είχε φανεί και μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 2010.
Παρότι τότε το φοινικόδασος είχε υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή, ακολούθησε σταδιακή αναβλάστηση, με το οικοσύστημα να χρειάζεται περίπου επτά με οκτώ χρόνια για να επανέλθει σε ικανοποιητική κατάσταση.
Το μέλος του Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, Μιχάλης Προμπονάς, εκτίμησε επίσης ότι το δάσος έχει τη δυνατότητα να αναγεννηθεί.
Όπως σημείωσε, η εμπειρία του 2010 δείχνει ότι οι φοίνικες μπορούν να βγάλουν νέα βλαστάρια, εφόσον δεν έχουν υποστεί μη αναστρέψιμες ζημιές από φωτιά πολύ μεγάλης έντασης.
Το πρόγραμμα Life Phoenix
Το φοινικόδασος της Πρέβελης έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Life Phoenix, το οποίο έχει ως στόχο την προστασία των φοινικοδασών της Κρήτης και των Καναρίων Νήσων.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, ενώ τα προηγούμενα χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση και την προστασία του οικοσυστήματος.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται περιφράξεις, διαμόρφωση και οριοθέτηση μονοπατιών, ώστε να περιορίζεται η ανεξέλεγκτη κίνηση των επισκεπτών ανάμεσα στους φοίνικες, καθώς και συλλογή σπόρων που έχουν αποσταλεί για φύλαξη στην Αθήνα, προκειμένου να διατηρηθεί διαθέσιμο γενετικό υλικό.
Ο κίνδυνος παραμένει
Οι ειδικοί, πάντως, υπογραμμίζουν ότι η ικανότητα αναγέννησης δεν σημαίνει πως το συγκεκριμένο οικοσύστημα μπορεί να αντέχει επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Κάθε νέο πύρινο μέτωπο επιβαρύνει τα δέντρα, το έδαφος, τη βιοποικιλότητα και τη συνολική λειτουργία του οικοσυστήματος.
Μια πυρκαγιά πολύ μεγάλης έντασης μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη καταστροφή, ιδιαίτερα αν πλήξει βαθιά τους κορμούς, τις ρίζες και το έδαφος από το οποίο εξαρτάται η φυσική αναβλάστηση.
Η πλήρης εικόνα των ζημιών θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση των αυτοψιών από επιστήμονες και αρμόδιες υπηρεσίες.
Οι πρώτες ενδείξεις, πάντως, δημιουργούν την ελπίδα ότι το φοινικόδασος της Πρέβελης θα καταφέρει να αναγεννηθεί για ακόμη μία φορά.
