Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού, τα Ανώγεια και ολόκληρη η Κρήτη αποχαιρετούν σήμερα, Σάββατο 17 Ιανουαρίου, τον Γιάννη Ξυλούρη, τον αγαπημένο σε όλους «Ψαρογιάννη».
Ο σπουδαίος λαουτιέρης και δημιουργός, αδελφός του θρυλικού Νίκου Ξυλούρη και του ξεχωριστού Ψαραντώνη, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών, αφήνοντας πίσω του μια ανεκτίμητη μουσική παρακαταθήκη.
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί στις 12:00 το μεσημέρι στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Μηνά, στο Ηράκλειο, ενώ η ταφή θα πραγματοποιηθεί στα αγαπημένα του Ανώγεια. Η σορός θα βρίσκεται στον ναό από τις 11:15 π.μ., ώστε συγγενείς, φίλοι και θαυμαστές να πουν το τελευταίο αντίο. Η οικογένεια του εκλιπόντος ζητά, αντί στεφάνων, όσοι το επιθυμούν να ενισχύσουν τον Σύλλογο Φίλων Κέντρου Ειδικών Παιδιών Ζωοδόχος Πηγή.
Από τα πρώτα βήματα στη μουσική έως τη δημιουργία
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε το 1943 στα Ανώγεια Ρεθύμνου και υπήρξε ο μικρότερος από την ιστορική τριάδα των αδελφών Ξυλούρη, που μετέφεραν την κρητική μουσική πέρα από τα σύνορα του νησιού. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη μουσική, κρατώντας ένα μαντολίνο, ενώ σύντομα ακολούθησαν το λαούτο και η λύρα.
Το 1957, σε ηλικία 14 ετών, πραγματοποίησε την πρώτη του δισκογραφική εμφάνιση μαζί με τον αδελφό του Νίκο. Λίγα χρόνια αργότερα, μόλις στα 17 του, θεωρούνταν ήδη δεξιοτέχνης του λαούτου, με κορυφαίους λυράρηδες της εποχής να επιδιώκουν τη συνεργασία του.
Δημιουργός με βαθιές ρίζες και ανοιχτούς ορίζοντες
Ο «Ψαρογιάννης» δεν περιορίστηκε μόνο στα όργανα που αγάπησε από παιδί. Ασχολήθηκε με το τραγούδι, τη σύνθεση και τη λύρα, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια που άγγιξαν βαθιά το κοινό. Με σπάνια φαντασία, άρτια τεχνική και βαθιά γνώση της παράδοσης, κατάφερε να γεφυρώσει το παραδοσιακό με το έντεχνο στοιχείο, διαμορφώνοντας μια προσωπική μουσική πρόταση με στέρεες βάσεις.
Η παρουσία του υπήρξε έντονη τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, με πολυάριθμες συναυλίες και εμφανίσεις που ανέδειξαν την κρητική μουσική σε διεθνές επίπεδο.
Σημαντικές συνεργασίες και πλούσιο έργο
Κατά τη μακρά διαδρομή του, συνεργάστηκε –εκτός από τους αδελφούς του– με κορυφαίες μορφές όπως ο Κώστας Μουντάκης, κυρίως τη δεκαετία του ’60, αλλά και με τον Βασίλη Σκουλά. Η δισκογραφική του παρουσία τον καθιέρωσε ως τον πιο ηχογραφημένο λαουτιέρη της κρητικής μουσικής της εποχής του.
Παράλληλα, συνεργάστηκε με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου, τη Μικρά Ασία, αλλά και με σημαντικούς Έλληνες συνθέτες, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού μουσικού τοπίου. Το παίξιμό του στο λαούτο, με μοναδική τεχνική αρτιότητα, άφησε δεκάδες ηχογραφήσεις που θεωρούνται υποδειγματικές.
Κύμα συγκίνησης και αποχαιρετισμών
Η απώλειά του προκάλεσε βροχή συλλυπητηρίων μηνυμάτων από κάθε γωνιά της Κρήτης. Μεταξύ αυτών και το μήνυμα του δημάρχου Ανωγείων, Σωκράτη Κεφαλογιάννη, ο οποίος έκανε λόγο για έναν αυθεντικό εκπρόσωπο της ανωγειανής μουσικής ψυχής και για έναν καλλιτέχνη που τίμησε τον τόπο του και την κρητική μουσική στο σύνολό της.
Ο Γιάννης Ξυλούρης φεύγει, αλλά το έργο, η προσφορά και ο ήχος του λαούτου του παραμένουν ζωντανά, συνοδεύοντας και εμπνέοντας τις επόμενες γενιές, όπως μόνο οι μεγάλοι δημιουργοί καταφέρνουν.
