Μάχη για τη νέα ΚΑΠ 2028-2034: Το σχέδιο Σχοινά στο Υπουργικό Συμβούλιο για να μη χαθεί ούτε ευρώ από τους αγρότες

Σε ένα από τα πιο κρίσιμα ευρωπαϊκά πεδία διαπραγμάτευσης για την Ελλάδα εξελίσσεται η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034, καθώς οι πιέσεις για ανακατανομή πόρων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντείνονται.

Η ελληνική πλευρά θέτει ως βασικό στόχο τη διατήρηση ή ακόμη και την αύξηση της χρηματοδότησης προς τον πρωτογενή τομέα την επόμενη προγραμματική περίοδο.

Το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Υπουργικό Συμβούλιο από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, ο οποίος ανέλυσε τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και τη νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τις πρόσθετες χρηματοδοτικές δυνατότητες του νέου μοντέλου, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω ο ελληνικός αγροτικός τομέας.

Η συζήτηση, ωστόσο, γίνεται σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία ζητούν μεγαλύτερο μερίδιο χρηματοδότησης, επικαλούμενες τις χαμηλότερες ενισχύσεις που λαμβάνουν ανά εκτάριο σε σχέση με χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και παλαιότερα κράτη-μέλη.

Για την Ελλάδα, η διατήρηση των υφιστάμενων πόρων θεωρείται κρίσιμη, καθώς η χώρα συγκαταλέγεται σήμερα σε εκείνες με τις υψηλότερες άμεσες ενισχύσεις ανά εκτάριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα έχει θέσει αίτημα αύξησης της ανώτατης τιμής ενίσχυσης ανά εκτάριο, καθώς η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει πλαφόν στα 240 ευρώ ανά εκτάριο.

Ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τις ισορροπίες είναι η πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια τέτοια εξέλιξη εκτιμάται ότι θα αλλάξει ριζικά τους συσχετισμούς, καθώς οι ουκρανικές παραγωγικές εκτάσεις αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των σημερινών παραγωγικών εκτάσεων της ΕΕ.

Η νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ αλλάζει και τον τρόπο χρηματοδότησης. Το μέχρι σήμερα μοντέλο των δύο πυλώνων αντικαθίσταται από ένα σύστημα που συνδυάζει οριοθετημένους και μη οριοθετημένους πόρους.

Στους οριοθετημένους πόρους περιλαμβάνονται οι άμεσες ενισχύσεις, οι επενδύσεις, οι γεωργοπεριβαλλοντικές δράσεις και η στήριξη των νέων αγροτών.

Παράλληλα, δημιουργείται νέο Ενιαίο Δίκτυ Ασφαλείας για κρίσεις, που διπλασιάζει ουσιαστικά το σημερινό αποθεματικό κρίσεων, ώστε να υπάρχει ταχύτερη αντίδραση σε ακραία καιρικά φαινόμενα, ζωονόσους ή διαταραχές της αγοράς.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και σε εργαλεία χρηματοδότησης εκτός του στενού πλαισίου της ΚΑΠ. Πέρα από τα 300 δισ. ευρώ που προβλέπονται συνολικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δημιουργούνται πρόσθετες δυνατότητες μέσω του μηχανισμού rural targeting, της εμπροσθοβαρούς διάθεσης 45 δισ. ευρώ από την ενδιάμεση αναθεώρηση του 2031, του εργαλείου Catalyst Europe ύψους 150 δισ. ευρώ, αλλά και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.

Στον εθνικό σχεδιασμό, η Ελλάδα δίνει έμφαση στις μικρομεσαίες εκμεταλλεύσεις, στις ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, αλλά και στην ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τομέα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους νέους αγρότες, με πρόβλεψη για πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση, κατάρτιση και ολοκληρωμένο πακέτο εκκίνησης.

Στις ελληνικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται ακόμη τα εγγειοβελτιωτικά έργα, οι αρδευτικές υποδομές, η αγροτική οδοποιία, τα ευρυζωνικά δίκτυα στις αγροτικές περιοχές, η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων και το σύστημα AKIS για τη μεταφορά γνώσης, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση της γεωργίας.

Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, ο εθνικός διάλογος για τη νέα ΚΑΠ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τη συμμετοχή της Διυπουργικής Επιτροπής Συντονισμού, συνεργασία με τη DG Agri και περιφερειακές διαβουλεύσεις σε όλη τη χώρα.

Στόχος της Αθήνας είναι να διαμορφώσει εγκαίρως το εθνικό πλαίσιο θέσεων, ενόψει της τελικής διαπραγμάτευσης στις Βρυξέλλες.