Εξαρτήσεις στους εφήβους: Σύνθετη η εικόνα στην Κρήτη – Ανησυχία για αλκοόλ, gaming και διαδικτυακό στοιχηματισμό

Σύνθετη εμφανίζεται η εικόνα της Κρήτης ως προς τη σχέση των εφήβων με τις εξαρτήσεις, σύμφωνα με τον Αθανάσιο Θεοχάρη, Εθνικό Συντονιστή για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων και πρόεδρο του ΔΣ του ΕΟΠΑΕ.

Μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο κ. Θεοχάρης σημείωσε ότι οι έφηβοι στο νησί εμφανίζουν πιο αρνητική στάση απέναντι στη χρήση παράνομων ουσιών και χαμηλότερη εμπλοκή με ψυχοδραστικά φάρμακα και εισπνεόμενες ουσίες σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας. Ωστόσο, την ίδια στιγμή καταγράφονται ανησυχητικά δεδομένα για την κατανάλωση αλκοόλ σε μικρές ηλικίες, αλλά και για συμπεριφορές υψηλού κινδύνου που συνδέονται με την οδική ασφάλεια.

Σημαντική πρόκληση παραμένουν επίσης το gaming και ο διαδικτυακός στοιχηματισμός, φαινόμενα που απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους ειδικούς στο πεδίο των εξαρτήσεων.

Σε πανελλαδικό επίπεδο, με βάση τα στοιχεία της πανευρωπαϊκής έρευνας ESPAD για εφήβους 15-16 ετών, η Ελλάδα κινείται γενικά κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όμως καταγράφεται αύξηση τόσο στη χρήση ουσιών όσο και στις εξαρτητικές συμπεριφορές.

Όπως ανέφερε ο κ. Θεοχάρης, ένας στους οκτώ εφήβους, ποσοστό 13%, δηλώνει ότι έχει δοκιμάσει κάποια παράνομη ψυχοδραστική ουσία, ενώ η κάνναβη παραμένει η πιο συχνή ουσία χρήσης, με ποσοστό 11%. Πρόκειται, όπως σημείωσε, για τα υψηλότερα ποσοστά των τελευταίων 25 ετών.

Παράλληλα, το 4,8% των μαθητών αναφέρει χρήση άλλων παράνομων ουσιών πέραν της κάνναβης, ενώ ένας στους τρεις εφήβους θεωρεί ότι μπορεί εύκολα να προμηθευτεί κάνναβη. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η μη ιατρική χρήση ψυχοδραστικών φαρμάκων και οπιοειδών παυσίπονων, που φτάνει το 15%.

Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τις νόμιμες εξαρτήσεις. Αν και η συνολική κατανάλωση αλκοόλ εμφανίζει μείωση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, η υπερβολική κατανάλωση σε μία περίσταση αυξήθηκε από 32% το 2019 σε 37% το 2024, ενώ η πολύ πρόσφατη μέθη από 10% ανέβηκε στο 13%.

Την ίδια ώρα, το 52% των εφήβων έχει πειραματιστεί με ηλεκτρονικό τσιγάρο και το 35% με συμβατικό τσιγάρο, ενώ καταγράφεται έναρξη χρήσης πριν από τα 13 έτη.

Ιδιαίτερα έντονα εμφανίζονται και τα φαινόμενα των συμπεριφορικών εξαρτήσεων. Σχεδόν οι μισοί έφηβοι, ποσοστό 48%, δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της συχνής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με το ποσοστό στα κορίτσια να φτάνει το 54%.

Παράλληλα, το 71% των 16χρονων αναφέρει συστηματική ενασχόληση με ηλεκτρονικά παιχνίδια, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις εφήβους, ποσοστό 36%, έχουν στοιχηματίσει χρήματα μέσα στον τελευταίο χρόνο. Στα αγόρια το ποσοστό συμμετοχής σε τυχερά παιχνίδια φτάνει το 47%, έναντι 26% στα κορίτσια.

Ο κ. Θεοχάρης επισημαίνει ότι τα αγόρια εμφανίζουν συχνότερα χρήση ουσιών, μεγαλύτερη εμπλοκή με τον τζόγο και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, ενώ τα κορίτσια παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά προβληματικής χρήσης των social media και αυξημένη χρήση προϊόντων νικοτίνης, όπως το ηλεκτρονικό τσιγάρο.

Καθοριστικός θεωρείται ο ρόλος της οικογένειας, καθώς μπορεί να λειτουργήσει είτε προστατευτικά είτε επιβαρυντικά. Σύμφωνα με τον κ. Θεοχάρη, η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας, τα ασαφή όρια, οι συγκρούσεις και οι δυσλειτουργικοί ρόλοι μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον μπορούν να ενισχύσουν τον κίνδυνο εμφάνισης εξαρτητικών συμπεριφορών.

Τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια, όπως αναφέρει, σχετίζονται με απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση και στη λειτουργικότητα του εφήβου. Πτώση στη σχολική επίδοση, απομόνωση, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, αλλαγές στις παρέες, ευερεθιστότητα, μυστικοπάθεια, διαταραχές ύπνου, αλλαγές στην όρεξη και ανεξήγητες οικονομικές ανάγκες είναι ενδείξεις που χρειάζονται προσοχή, χωρίς όμως από μόνες τους να αποδεικνύουν εξάρτηση.

Η πρόληψη, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΕΟΠΑΕ, πρέπει να ξεκινά πριν την εμφάνιση του προβλήματος, με ισχυρούς δεσμούς στην οικογένεια, σαφή όρια, ανοιχτή επικοινωνία, υποστηρικτικό σχολικό περιβάλλον και ενεργή τοπική κοινωνία. Όπως τονίζει, οι έφηβοι χρειάζονται ασφαλείς χώρους έκφρασης, δημιουργικής απασχόλησης, αθλητισμού και πολιτισμού, καθώς και εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και δομές πρόληψης.

Ο ΕΟΠΑΕ διαθέτει δίκτυο 75 Κέντρων Πρόληψης και 13 Γραφείων Πρόληψης και Ενημέρωσης, ενώ λειτουργούν έξι Μονάδες Εφήβων σε Αθήνα, Ηράκλειο, Θεσσαλονίκη, Κέρκυρα και Βόλο, καθώς και Θεραπευτική Κοινότητα Νέων – Εφήβων στην Αθήνα.

Για άμεση ενημέρωση και υποστήριξη, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην τηλεφωνική γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης 1145, στη γραμμή SOS 1031 και στη γραμμή συμβουλευτικής για τυχερά παιχνίδια 1114.

*με πληροφορίες απο rethnea.gr