Κακοκαιρία στην Κρήτη: «Μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων 20 ετών» – Γιατί οι καταστροφές ήταν τόσο μεγάλες
Στη δύσκολη διαδικασία καταγραφής των ζημιών περνά πλέον η Κρήτη, μετά από πέντε συνεχόμενες ημέρες βροχοπτώσεων που άφησαν πίσω τους εκτεταμένες καταστροφές σε υποδομές, καλλιέργειες, αγροτικούς δρόμους και περιουσίες. Σε αρκετές περιοχές τα νερά παραμένουν ακόμη εγκλωβισμένα, την ώρα που οι επιστήμονες επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί η συγκεκριμένη κακοκαιρία είχε τόσο σοβαρές συνέπειες για το νησί.
Μιλώντας στο in.gr, ο διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ, Κώστας Λαγουβάρδος, χαρακτηρίζει το φαινόμενο ως μία από τις σημαντικότερες κακοκαιρίες που έχουν πλήξει την Κρήτη τα τελευταία τουλάχιστον 20 χρόνια.
Καθοριστικό στοιχείο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ήταν μόνο η ένταση της βροχής αλλά κυρίως η εξαιρετικά μεγάλη διάρκειά της.
«Ήταν μια κακοκαιρία πολύ μεγάλης διάρκειας. Οι βροχές διήρκεσαν πέντε ολόκληρες ημέρες, από την Τετάρτη μέχρι και την Κυριακή», σημείωσε.
Σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, η βροχόπτωση ήταν σχεδόν αδιάκοπη σε όλο το πενθήμερο, οδηγώντας στη συσσώρευση πρωτοφανών ποσοτήτων νερού.
Πάνω από 800 χιλιοστά βροχής στη Σαμαριά
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κακοκαιρίας ήταν ότι τα πολύ μεγάλα ύψη βροχής δεν περιορίστηκαν σε μία περιφερειακή ενότητα, αλλά καταγράφηκαν σε διαφορετικά σημεία της Κρήτης.
Σύμφωνα με τους σταθμούς του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, μέχρι το μεσημέρι της Κυριακής στη Σαμαριά είχαν καταγραφεί περισσότερα από 800 χιλιοστά βροχής, ενώ στα Ανώγεια ξεπεράστηκαν τα 660 χιλιοστά.
Η σύγκριση με τα δεδομένα της Αθήνας είναι ενδεικτική της ποσότητας νερού που δέχθηκαν περιοχές του νησιού.
Όπως εξήγησε ο Κώστας Λαγουβάρδος, στην Αθήνα καταγράφονται κατά μέσο όρο περίπου 420 χιλιοστά βροχής σε έναν ολόκληρο χρόνο, όταν σε περιοχές της Κρήτης αντίστοιχες ή ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες έπεσαν μέσα σε μόλις μία ή δύο ημέρες.
«Στην Κρήτη σε πολλές περιοχές αυτά τα ύψη ξεπεράστηκαν μέσα σε μία-δύο μέρες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στα μεγάλα αστικά κέντρα του νησιού οι ποσότητες βροχής ήταν μικρότερες. Ωστόσο, προβλήματα καταγράφηκαν και εκεί, μεταξύ άλλων εξαιτίας των θυελλωδών ανέμων, όπως συνέβη στην παλιά πόλη των Χανίων.
Μυλοπόταμος και Οροπέδιο Λασιθίου μετρούν τις πληγές τους
Οι τεράστιες ποσότητες νερού προκάλεσαν σοβαρές συνέπειες σε πολλές περιοχές.
Στον Μυλοπόταμο σημειώθηκαν πλημμυρικά φαινόμενα, ζημιές σε σπίτια και καταστροφές στο αγροτικό οδικό δίκτυο, ενώ ζώα παρασύρθηκαν από τα ορμητικά νερά.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου, την ίδια ώρα, μεγάλες καλλιεργήσιμες εκτάσεις παραμένουν κάτω από το νερό, δημιουργώντας τεράστια προβλήματα στους παραγωγούς.
«Στο Οροπέδιο Λασιθίου, οι καλλιέργειες έχουν μείνει εδώ και 4 μέρες βυθισμένες κάτω από το νερό. Θα αργήσει να αποστραγγιστεί αυτή η έκταση», σημείωσε ο κ. Λαγουβάρδος.
Ο ίδιος στάθηκε και στον ανθρώπινο απολογισμό, επισημαίνοντας ότι, παρά το μέγεθος των φαινομένων και των καταστροφών, καταγράφηκε μία απώλεια ανθρώπινης ζωής.
Αντίστοιχη κακοκαιρία είχε πλήξει την Κρήτη το 2019
Κατά τον επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ, για να εντοπιστούν αντίστοιχης κλίμακας φαινόμενα στην Κρήτη πρέπει να ανατρέξει κανείς αρκετά χρόνια πίσω.
Χαρακτηριστικό προηγούμενο αποτέλεσαν οι κακοκαιρίες «Χιόνη» και «Ωκεανίδα» τον Φεβρουάριο του 2019, οι οποίες είχαν προκαλέσει μεγάλες καταστροφές κυρίως στη δυτική Κρήτη.
Η νέα κακοκαιρία, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε σε σημαντικό βαθμό προβλεφθεί αρκετές ημέρες πριν από την εκδήλωσή της.
«Τα προγνωστικά δεδομένα έδειχναν ξεκάθαρα ότι θα αντιμετωπίζαμε ένα πολύ έντονο και μεγάλης διάρκειας επεισόδιο βροχόπτωσης», τόνισε.
Όπως διευκρίνισε, μπορεί να υπήρξαν περιοχές όπου οι ποσότητες νερού ξεπέρασαν τις αρχικές εκτιμήσεις, ωστόσο η γενική εικόνα μιας σημαντικής κακοκαιρίας ήταν γνωστή τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν ξεκινήσουν τα φαινόμενα.
«Θα μπορούσε να είχε δοθεί όνομα»
Ο Κώστας Λαγουβάρδος εκτίμησε ακόμη ότι, λόγω της έντασης και της διάρκειας του φαινομένου, θα μπορούσε να είχε δοθεί όνομα στη συγκεκριμένη κακοκαιρία.
Όπως εξήγησε, η ονοματοδοσία δεν αποτελεί απλώς τυπική διαδικασία, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετο εργαλείο προειδοποίησης των πολιτών.
«Η ονοματοδοσία δείχνει στο κοινό ότι το καιρικό φαινόμενο που αναμένεται θα είναι έντονο. Βοηθάει στην καλύτερη προειδοποίηση του πληθυσμού», ανέφερε.
Κατά τη δεύτερη φάση της κακοκαιρίας, από την Παρασκευή και μετά, είχαν εκδοθεί πάντως επανειλημμένες προειδοποιήσεις μέσω του 112.
Γιατί η μορφολογία της Κρήτης επιδεινώνει τις πλημμύρες
Στους λόγους για τους οποίους η Κρήτη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε τέτοια επεισόδια αναφέρθηκε στο in.gr και ο Μιχάλης Διακάκης, επίκουρος καθηγητής Ακραίων Φαινομένων και Φυσικών Καταστροφών στο ΕΚΠΑ.
Όπως εξήγησε, οι υψηλοί ορεινοί όγκοι του νησιού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Οι μεγάλες ποσότητες νερού που πέφτουν σε μεγάλα υψόμετρα κινούνται στη συνέχεια προς τις χαμηλότερες και παράκτιες περιοχές, προκαλώντας διαβρώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα.
«Η Κρήτη έχει ψηλά βουνά. Όταν οι βροχές πέφτουν στα μεγάλα υψόμετρα, κινούμενες από τα βουνά προς τα κάτω, δημιουργούν διαβρώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα κοντά στην παραλία», εξήγησε.
Πυκνή δόμηση και παρεμβάσεις στα ρέματα
Η φυσική μορφολογία, ωστόσο, αποτελεί μόνο τη μία πλευρά του προβλήματος.
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Διακάκη, η έντονη δόμηση των παράκτιων περιοχών, ιδιαίτερα στη βόρεια Κρήτη, δυσκολεύει τη φυσική πορεία των νερών προς τη θάλασσα.
Μεγάλες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, παλαιοί πυκνοδομημένοι οικισμοί και γενικότερα ο τρόπος με τον οποίο αναπτύχθηκαν οι παράκτιες ζώνες τις προηγούμενες δεκαετίες έχουν περιορίσει σε αρκετές περιπτώσεις τη δυνατότητα ομαλής αποστράγγισης.
Στην εξίσωση προστίθενται και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στα φυσικά ρέματα, τα οποία κατά τόπους έχουν περιοριστεί ή έχουν μετατραπεί σε δρόμους και δομημένες εκτάσεις.
Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση των επιστημόνων είναι ιδιαίτερα σημαντικό: δεν απαιτείται πλέον ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο για να προκληθούν πολύ μεγάλες καταστροφές.
Η χωροταξία, η κατάσταση των υποδομών, ο τρόπος ανάπτυξης των οικισμών, η διαχείριση των ρεμάτων, αλλά και ο βαθμός ετοιμότητας πολιτών και αρμόδιων φορέων μπορούν να καθορίσουν το πραγματικό μέγεθος των συνεπειών μιας ισχυρής κακοκαιρίας.
«Η χωροταξία μιας περιοχής παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όπως και το κατά πόσο κατανοούν οι πολίτες την έγκαιρη προειδοποίηση αλλά και πώς διαμορφώνεται το θεσμικό πλαίσιο μετά από τέτοιες καταστροφές», κατέληξε ο κ. Διακάκης.
